Mayada Srouji maakte de reis naar de wortels van de haat

Ons boek De Jihadkaravaan is een oproep aan elke lezer om ook de reis te maken naar de wortels van de haat. De Belgisch-Syrische Mayada Srouji nam die oproep ter harte en kroop in haar pen. Mayada maakte een moedige reis van haat naar verzoening. Vanuit het voorbestemde standpunt waar de politiek haar had geplaatst, naar openheid en ontmoeting met de andere. Net zoals Montasser. ‘Na De Jihadkaravaan heb ik geen zin meer in haat tegen de mensen die volgens de politieke situatie mijn vijanden zijn.’ 

door MAYADA SROUJI

Het is raar om uit te leggen hoe haat precies ontstaat, maar een zaadje plant zich in je hart en groeit bij elk nieuwsbericht en elke Breaking News die je op het televisiescherm ziet verschijnen. Het groeit echter niet tot een roos, maar tot een doorn waarmee je iedere persoon met een andere mening wil steken.

Ik heb gisteren niet geslapen tot 4 uur gewoon omdat ik verder wilde lezen in De Jihadkaravaan. Het boek doet me heel erg denken aan mezelf. Hoewel Montasser’s verhaal duizend keer extremer is, toch herken ik veel dingen. Zoals hoe we thuis voortdurend Al-Jazeera als achtergrondgeluid hadden, de laatste jaren ingeruild door de Syrische staatstelevisie. De meeste gesprekken met mijn vader gingen over politiek.

Ik had nooit een oorlog in Syrië zien aankomen en nog steeds dringt het niet tot me door. Misschien omdat Syrië mijn enige toevluchtsoord was, waar ik jaarlijks kon schuilen en mijn energie kon hernieuwen.

In maart 2011, zo herinner ik het me, begon een routine van wekelijkse stress en verdriet. Elke vrijdag hield ik mijn hart vast dat er geen moskee zou ontploffen in de buurt van mijn familie, want dat was een opkomende ‘slimme tactiek’ in Syrië: drukke plaatsen bombarderen via zelfmoordaanslagen.

Ik had nooit een oorlog in Syrië zien aankomen en nog steeds dringt het niet tot me door. Misschien omdat Syrië mijn enige toevluchtsoord was, waar ik jaarlijks kon schuilen en mijn energie kon hernieuwen, of misschien omdat alles daar zo vrolijk leek. Vrolijker dan België, meer liefde, meer geglimlach, meer emoties. Ook daar werd ik als ‘anders’ aanzien, maar wel als positief anders. Als ik daar Nederlands sprak, was ik speciaal en wilde iedereen met mij bevriend zijn. Vroeger, telkens ik in België Arabisch sprak, schaamde ik me. In het openbaar, bijvoorbeeld als ik op straat wandelde met mijn moeder, probeerde ik zo weinig mogelijk Arabisch te spreken omdat het racistische gemompel over mijn moeder me kwetste.

Wat de haat het meest van al voedde, waren de analyses die anderen wilden maken over Syrië.

Dat Syrië, mijn warme thuis, me werd afgenomen maakte me bitter. De Belgische media, de leugenachtige nieuwsberichten en het eeuwige ‘wij, het Westen, zullen vrijheid brengen in het achterlijke Midden-Oosten’, maakten me bitter. Maar wat die haat het meest van al voedde, waren de analyses die anderen wilden maken over Syrië, zich baserend op Al-Jazeera, De Standaard en Het Laatste Nieuws.

Nog iets: ik was vroeger lid van een Marokkaans online meidenforum. Islamitisch en echt iets voor pubers. En daar gebeurde hetzelfde als in het echte leven: er ontstonden groeperingen. Mijn haat voor niet-Syriërs die dachten dat ze de situatie in Syrië konden begrijpen en analyseren, begon toen.

De 15-jariga Mayada ontpopte zich tot de internetheldin die Syrië nodig had. Ik opende ‘topics’ op het forum waarin ik anderen uitdaagde met mij in discussie te gaan. Het was mijn koppige strijd die ik wilde voeren tegen ‘gehersenspoelde moslima’s’. Mijn doel was hen allemaal overtuigen dat Syrië een krachtig land is dat voor geen enkele grootmacht zou knielen en dat haar liefdevolle bevolking zou beschermen. Hier begon de haat zich in me te planten. Een Koerdische Syrische die zeer pro-revolutie was, ging de strijd met me aan en trok een heel leger van Marokkaanse leden met zich mee. Ik was het enige lid dat tegen de revolutie was en zou blijven. Gaandeweg begonnen de discussies te veranderen in berichten over Sharia4Belgium en begonnen sommige leden – waaronder een voordien zeer rustig, intelligent en lief meisje – anderen ongelovig te verklaren. Toen besloot ik me terug te trekken uit het forum.

De Jihadkaravaan zorgde ervoor dat ik ervoor koos om bij te leren, mijn haat voor de ander aan de kant te zetten en gewoon te begrijpen.

De discussies in het echte leven waren even verhit. Omdat ik vooral met Marokkanen discussieerde, begon ik een soort haat te voelen voor hun mening over het Midden-Oosten. In mijn ogen waren hun argumenten niets anders dan samenvattingen van Westerse nieuwsberichten. En alles wat van het Westen komt, kon me niets schelen, zo ook hun argumenten. Wanneer het Westen wapens en geld stuurt naar terroristische organisaties, moet het mij niet proberen zeggen dat Syrië democratie en vrijheid nodig heeft.

De Jihadkaravaan is dan ook de eerste bron van informatie over Syrië in jaren die niet komt van media die ik bewust selecteer en die ik toch met volle aandacht gelezen heb. De Jihadkaravaan zorgde ervoor dat ik ervoor koos om bij te leren, mijn haat voor de ander aan de kant te zetten en gewoon te begrijpen. Ik wilde voor het eerst begrijpen waarom jongeren naar Syrië gaan, in plaats van dat over te slaan omdat ‘zij diegene zijn die mijn land hebben verwoest’. Ik wilde begrijpen waarom er zovelen zijn die tegen de Syrische president zijn, in plaats van me enkel te baseren op de Syrische staatstelevisie. Voor het eerst stelde ik me open voor het werk van een Belgische journalist, die ik in andere gevallen zou wantrouwen.

Ik had De Jihadkaravaan nodig omdat ik (ondanks het feit dat ik veel bezig ben met Syrië en het Midden-Oosten) sommige boeken of artikels doelbewust niet las om de simpele reden dat ik geen empathie wilde ontwikkelen met mensen die vanuit mijn standpunt enkel uit zijn op de vernietiging van Syrië. Ik wilde geen motieven of menselijkheid vinden achter bijvoorbeeld Syriëstrijders. Ik wilde wel dat mensen met vooroordelen over vluchtelingen het gezicht achter de Syrische vluchtelingen zagen, maar ik vergat altijd mijn eigen vooroordelen uit te dagen door een gezicht op de Syriëstrijders te plakken. En vooral vanaf het deel over Brian De Mulder drong het menselijke verhaal tot me door. Dat de namen die ik eerder zag passeren op het nieuws, ook echte mensen zijn.

Als studente Arabistiek -en islamkunde vind ik dit boek ideaal om het Midden-Oosten en het toenemende radicalisme in het Westen te begrijpen: begrijpen dat het gaat om mensen met gevoelens en nood aan erkenning en begrip.  De Jihadkaravaan moet basisliteratuur zijn in politieke en sociale richtingen.

Ik zou dit boek dus graag willen aanraden aan Syriërs (en in het algemeen Arabieren) in België die zich, net zoals ik, afzetten tegen alle niet-Syrische of niet-Arabische media. Ik wil hen zeggen: we moeten zeker kritisch blijven en ons bewust zijn van de mediaoorlog, maar tegelijk ook niet elke journalist demoniseren en zijn werk afwijzen. Maar ook als studente Arabistiek -en islamkunde vind ik dit boek ideaal om het Midden-Oosten en het toenemende radicalisme in het Westen te begrijpen: begrijpen dat het gaat om mensen met gevoelens en nood aan erkenning en begrip. Ik zou zelfs zo ver kunnen gaan en zeggen dat De Jihadkaravaan basisliteratuur zou moeten zijn voor politieke en sociale richtingen.

Als laatste wil ik nog een zeer specifieke groep aanspreken: de leerkrachten. Jullie bepalen hoe iemand zich zal voelen op school en welke keuzes die zal maken op basis van dat gevoel. In mijn zesde jaar secundair onderwijs had de vervanger van gedragswetenschappen meer invloed op mij dan al de andere leerkrachten. Hij vroeg me niet te vallen in de valkuil van racisme en zo hard te werken dat de discriminatie op de arbeidsmarkt me niet zou kunnen deren. Na verschillende discussies op school waarin ik het gevoel had dat ik aanzien werd als minder-kritisch dan andere klasgenoten vanwege mijn geloof, had ik besloten om na het afstuderen enkele jaren in Syrië te verblijven. Meneer Bijnens had me echter, zonder dat hij er zich zelf van bewust was, overtuigd om te blijven en te strijden voor mijn rechten én de rechten van anderen.

Mijn haat is volledig weggesmolten de afgelopen jaren en één van de redenen zijn Pieter en Montasser. Ik heb hen niet vaak gesproken, maar die enkele gesprekken hebben echt een grote impact gehad op me. Ik wil Pieter en Montasser bedanken voor de lange antwoorden die ze me telkens gaven als ik een vraag had. Pieter, bedankt om me een andere wereld in Syrië te tonen waarvan ik amper iets wist: de Koerdische wereld. Je bent de eerste Westerse journalist die schrijft over Syrië die ik niet wantrouw. Ook bedankt aan Montasser, die zich er niet van bewust is hoe hard hij me beïnvloed heeft door één specifieke zin tegen mij te zeggen: ‘Je mag nooit iemand steunen die ook maar één ziel op zijn geweten heeft.’

Na De Jihadkaravaan heb ik geen zin meer in haat tegen de mensen die volgens de politieke situatie mijn vijanden zijn. Nee, nu wil ik met hen in gesprek. Alleen. Om het vooroordeel te ontkrachten. Omdat mensen worden gemaakt door hun ervaringen. Waarom zou ik als Arabische bijvoorbeeld tegen de Koerden moeten zijn? Maar ik ken wel Koerdische vrouwen die alles wat Arabisch en islamitisch is haten. Ik vind het gewoon raar dat we elkaar zouden moeten haten. Waarom? De Koerd en de Arabier worden gelijk afgeslacht. Ik ga hen jullie boek aanraden. Ik ga hen zeggen: dit boek leert me om geen wraak te willen nemen, ook al haat jij mij. Dat heb ik geleerd uit de passages waarin de Palestijn Montasser met de joodse professor zat.

De Jihadkaravaan is verkrijgbaar in de boekhandel in België en Nederland of online te bestellen viawww.lannoo.be/de-jihadkaravaan

Leeshiereen voorpublicatie uit De Jihadkaravaan. Hiervind je alle informatie en interviews over het boek.

Als je zoals Mayada een verhaal wil delen na het lezen van ons boek: laat het ons weten!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s